انقلابی عظیم در درمان دیابت

سلول ‌های ویرایش ‌شده با فناوری کریسپر بدون داروی سرکوبگر ایمنی انسولین تولید کردند
5 سپتامبر 2025- در یک پیشرفت چشمگیر در درمان دیابت نوع ۱، پژوهشگران شرکت Sana Biotechnology موفق شدند سلول ‌های پانکراس یک اهدا کننده را با فناوری CRISPR ویرایش و به بدن یک بیمار پیوند بزنند، این سلول‌ ها برای چندین ماه بدون نیاز به مصرف داروهای سرکوبگر ایمنی، انسولین تولید کردند. این موفقیت حاصل ویرایش ‌های ژنتیکی موسوم به “پنهان ‌سازی ایمنی” بود. محققان با سیستم ویرایش ژنی CRISPR، دو ژن را که معمولاً مهاجمین خارجی را به سلول‌ های T معرفی می‌ کنند، غیرفعال کرده و سپس با استفاده از یک ویروس، دستور ژنتیکی ساخت پروتئینی به نام CD47 را وارد سلول ‌ها کردند. این پروتئین نقش «تابلوی مرا نخورید» را دارد و از حمله‌ ی سلول‌ های کشنده‌ ی طبیعی (NK cells) به سلول‌ های ویرایش ‌شده جلوگیری می‌ کند. اگرچه این مطالعه تنها روی یک فرد با دوز پایین انجام شده و هنوز اثربخشی بالینی آن اثبات نشده، اما متخصصان آن را نقطه‌ ی عطفی در مسیر درمان سلولی بدون نیاز به ایمونوساپرشن مزمن می ‌دانند.
در حال حاضر، پیوند سلول‌ های جزایر پانکراسی از اهداکنندگان فوت ‌شده تنها راه بازگرداندن تولید انسولین طبیعی است، اما محدودیت منابع و عوارض داروهای سرکوبگر ایمنی، این روش را غیرعملی کرده است. شرکت ‌هایی مانند Vertex و Reprogenix با استفاده از سلول‌ های بنیادی جنینی یا سلول‌ های چربی خود فرد، در حال توسعه‌ ی سلول‌ های جزایر جایگزین هستند که در برخی موارد موفق به حذف نیاز به تزریق انسولین شده ‌اند، اما همچنان به داروهای سرکوبگر ایمنی وابسته ‌اند. استراتژی شرکت Sana با هدف حذف کامل این وابستگی، چشم ‌انداز جدیدی برای درمان پایدار دیابت نوع ۱ ارائه می ‌دهد و می ‌تواند مسیر درمان ‌های سلولی آینده را متحول کند.