آزمایشهای ضروری برای تشخیص و پایش دیابت
یکی از مهمترین آزمایشهایی که پزشکان برای بررسی وضعیت دیابت تجویز میکنند، آزمایش HbA1c یا همان هموگلوبین A1c است. این آزمایش به ما نشان میدهد که میانگین قند خون شما در ۲ تا ۳ ماه گذشته چقدر بوده است.
آزمایشهای تشخیصی دیابت
1. قند خون ناشتا (FBS)
o در این آزمایش، بعد از ۸ تا ۱۰ ساعت ناشتا بودن، میزان قند خون اندازهگیری میشود.
o نتایج:
کمتر از 100 mg/dl → طبیعی
بین 100 تا 125 mg/dl → پیشدیابت
126 mg/dl یا بیشتر → دیابت
2. آزمایش قند خون ۲ ساعته (OGTT یا تست تحمل گلوکز خوراکی)
o ابتدا قند خون ناشتا اندازهگیری میشود. سپس بیمار محلولی شیرین حاوی گلوکز مینوشد و پس از ۲ ساعت دوباره قند خون اندازهگیری میگردد.
o اگر قند خون بعد از ۲ ساعت بیش از 200 mg/dl باشد، تشخیص دیابت مطرح میشود.
3. HbA1c (هموگلوبین گلیکوزیله)
o نشاندهنده میانگین قند خون طی ۲ تا ۳ ماه گذشته است.
o اگر HbA1c ۶/۵٪ یا بیشتر باشد، معیار تشخیصی دیابت محسوب میشود.
4. قند خون تصادفی (Random Blood Sugar)
o در هر زمانی از روز و بدون در نظر گرفتن ناشتا بودن یا نبودن اندازهگیری میشود.
o اگر نتیجه بالاتر از 200 mg/dl همراه با علائم دیابت (تشنگی، ادرار زیاد، خستگی) باشد، احتمال دیابت بالاست.
آزمایشهای پایش در بیماران دیابتی
بعد از تشخیص، بیماران باید بهطور منظم آزمایشهایی انجام دهند تا وضعیت بیماری و سلامت اندامهای مهم بررسی شود:
- HbA1c
- هر ۳ تا ۶ ماه یک بار.
- هدف بیشتر بیماران: کمتر از ۷٪.
- پروفایل چربی خون (Lipid Profile)
- سالی ۱ بار یا بیشتر.
- شامل کلسترول کل، LDL (کلسترول بد)، HDL (کلسترول خوب) و تریگلیسرید.
- چون دیابت خطر بیماریهای قلبی–عروقی را بالا میبرد، بررسی چربی خون بسیار مهم است.
- آزمایش عملکرد کلیه (Urea, Creatinine, eGFR)
- حداقل سالی یک بار.
- دیابت میتواند به کلیهها آسیب برساند (نفرپاتی دیابتی).
- آزمایش میکروآلبومین در ادرار (Urine Microalbumin)
- سالی یک بار.
- وجود مقادیر اندک پروتئین در ادرار میتواند اولین علامت آسیب کلیه باشد.
- آزمایش عملکرد کبد (LFTs)
- چون برخی داروهای دیابت یا وجود کبد چرب ممکن است بر کبد اثر بگذارند.
- آزمایش فشار خون و BMI
- در هر ویزیت پزشکی.
- کنترل فشار خون و وزن در بیماران دیابتی حیاتی است.
- چکاپ چشم (معاینه شبکیه توسط چشمپزشک)
- سالی یک بار.
- برای پیشگیری از عارضه رتینوپاتی دیابتی که میتواند منجر به کاهش بینایی شود.
- معاینه پاها
- در هر مراجعه به پزشک.
- برای بررسی زخم یا نوروپاتی (آسیب عصبی) که میتواند به «پای دیابتی» منجر شود.
جمع بندی
