در سرمقالهای تازه در مجله Nature Medicine، نویسندگان تأکید کردهاند که زمان آن رسیده است تا یافتههای علمی حاصل از مطالعات «اکسپوم» — مجموعهی کامل تماسها و مواجهات زیستی و محیطی هر فرد در طول زندگی — به طور مستقیم در تصمیمگیریهای سیاستگذاری سلامت عمومی به کار گرفته شود.
اکسپوم در کنار ژنوم، مفهوم بنیادینی است که میکوشد تعامل میان ژنها و محیط را در شکلدهی سلامت و بروز بیماری توضیح دهد. این حوزه علمی نوظهور بهویژه با پیشرفت روشهای دقیقتر در سنجش بیومارکرها، مسیرهای مولکولی و تحلیل دادههای گسترده، توانسته است ارتباط میان مواجهات محیطی و پیامدهای بالینی را شفافتر سازد. با این حال، به گفته نویسندگان، شکاف میان یافتههای علمی و کاربرد واقعی آنها در سیاستگذاری همچنان گسترده است.
در بسیاری از موارد، نتایج حاصل از پژوهشهای اکسپوم به دلیل کمبود تنوع در جمعیتهای مورد مطالعه یا دشواری در ترجمه یافتههای پیچیده به زبان سیاست و عمل، به تغییرات عینی در نظام سلامت منجر نشدهاند. برای پر کردن این فاصله، لازم است که تحقیقات آینده با جمعیتهای گوناگونتری انجام شود تا دادهها قابلیت تعمیم به کل جامعه را پیدا کنند. همچنین باید زیرساختهای دادهای گستردهتری شکل گیرد تا بتوان اطلاعات محیطی، زیستی، اجتماعی و اقتصادی را با دادههای سلامت عمومی ترکیب کرد و تأثیر سیاستهای محیطی را بر سلامت جمعیت بهصورت واقعی ارزیابی نمود.
نویسندگان Nature Medicine تأکید میکنند که دانش اکسپوم تنها زمانی میتواند بر سلامت عمومی اثرگذار باشد که از قالب پژوهشهای آکادمیک صرف خارج شده و به ابزار سیاستگذاری بدل شود. برای این هدف، باید یافتههای علمی به پیامهای کاربردی و قابل درک برای سیاستگذاران و حتی مردم تبدیل شوند — از جمله توصیههای مربوط به کاهش تماس با آلایندهها، تنظیم قوانین مرتبط با ترکیبات شیمیایی صنعتی، و بازنگری در سیاستهای شهری و تغذیهای.
برای پزشکان و پژوهشگران سلامت، این مقاله یادآور میشود که بیماریها را نمیتوان صرفاً بر پایه عوامل ژنتیکی یا رفتارهای فردی تبیین کرد؛ بلکه سلامت هر فرد حاصل برآیند هزاران مواجهه محیطی در طول زندگی است. ازاینرو، مشارکت پزشکان در مطالعات اکسپوم، بهویژه در جمعآوری دادههای محیطی بیماران، میتواند به درک دقیقتر علت بیماریها و در نهایت به تصمیمگیریهای پیشگیرانه مؤثرتر منجر شود.
در نهایت، این سرمقاله فراخوانی است برای همکاری گستردهتر میان دانشمندان علوم پایه، اپیدمیولوژیستها، پزشکان بالینی، و سیاستگذاران تا شکاف میان علم و اجرا پر شود. تنها در این صورت، دانش اکسپوم میتواند به ابزاری واقعی برای ارتقای سلامت جمعیت و پیشگیری از بیماریها بدل گردد.
منبع: https://www.nature.com/articles/s41591-025-03990-3